Aktualnie jesteś: Aktualności
Przeżyć na scenie
Spotkanie poświęcone książce „Przeżyć na scenie” Tomasza Kubikowskiego z udziałem Autora i Katarzyny Osińskiej;
prowadzenie Jarosław Fret
czw. 4.12.2025, 18:00
Czytelnia im. Ludwika Flaszena Instytutu Grotowskiego
Czas trwania: 90 minut
Wstęp wolny, wymagana rezerwacja bezpłatnej wejściówki
W tekście Jerzego Grotowskiego „Odpowiedź Stanisławskiemu” czytamy: „Pewne pytania nie mają sensu. […] Po co pytasz, czy Stanisławski jest znaczący dla nowego teatru? Daj własną ODPOWIEDŹ STANISŁAWSKIEMU – nie opartą na nieznajomości rzeczy, ale na praktycznym jej poznaniu”*. Książka Tomasza Kubikowskiego niewątpliwie taką odpowiedź stanowi. Badacz teatru i performansu konfrontuje myśl twórcy „systemu” ze współczesnymi kontekstami, m.in. z osiągnięciami fenomenologii, neuropsychologii czy neurofizjologii oraz performance studies. Czytając „Pracę aktora nad sobą” poprzez dzieła m.in. biologa-noblisty Gerarda Edelmana czy filozofa Johna Searle’a, udowadnia, że odkrycia Stanisławskiego w domenie sztuki aktorskiej miały charakter prekursorski i wyprzedziły swoją epokę.
Wydana przez Instytut im. Jerzego Grotowskiego publikacja to drugie wydanie poprawione i rozszerzone, pierwsze ukazało się w 2015 roku nakładem warszawskiej Akademii Teatralnej.
* Jerzy Grotowski, „Odpowiedź Stanisławskiemu”, [w:] tegoż: „Teksty zebrane”, redakcja Agata Adamiecka-Sitek, Mario Biagini, Dariusz Kosiński, Igor Stokfiszewski, Thomas Richards, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Wrocław – Warszawa 2012, s. 467.
Fragment książki
„W dziedzinie myśli i słowa Stanisławski był biegłym amatorem. Dziedzinę gry aktorskiej rozeznał aż do tych głębi, w których łączy się ona z samą ludzką kondycją, tak podstawową, że poprzedza wszelki ludzki dyskurs; brak więc słów, żeby ją wyrazić. Próbował to zrobić, rozbijał się o słowa, mnożył je bezradnie i niepotrzebnie. I nie wiedząc o tym, wyszedł poza język swoich czasów, antycypując ujęcia psychocielesnej ludzkiej jaźni i jej zakotwiczenia w świecie, które w pół wieku później wynikły z postępów w nauce o mózgu oraz zwrotu performatywnego w humanistyce. Był naturalistą, ale w żadnym z ówczesnych znaczeń tego słowa: ani światopoglądu, ani estetyki; naturalistą w sensie pokory wobec przyrody w całym jej nigdy do końca niepoznanym bogactwie, naturalistą bez redukcji”.
Tomasz Kubikowski jest profesorem Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Badacz teatru i performansu, tłumacz, edytor, krytyk. Autor książek: „Siedem bytów teatralnych. O fenomenologii sztuki scenicznej” (1994), „Reguła Nibelunga. Teatr w świetle nowych badań świadomości” (2004), „Teatralne doświadczenie Wilhelma Meistra” (2014), „Przeżyć na scenie” (2015, 2025), „Zjadanie psów” (2019), „An Actor Survives: Remarks on Stanislavsky” (2024). Kierownik literacki Teatru Narodowego w latach 2003–2025. Członek rad redakcyjnych czasopism: „Performer”, „Stanislavski Studies” i „New Theatre Quarterly”.
Katarzyna Osińska jest profesorką w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk (Warszawa). Zajmuje się teatrem rosyjskim XX i XXI w., przede wszystkim jego stroną poszukującą, eksperymentalną, studyjną i laboratoryjną, a także relacjami teatru ze sztukami plastycznymi, w tym rosyjskimi kontekstami twórczości Tadeusza Kantora, problematyką transferu kulturowego w odniesieniu do związków rosyjsko-hiszpańskich i rosyjsko-polskich. Najważniejsze publikacje książkowe: „Leksykon teatru rosyjskiego XX wieku” (1997); „Klasztory i laboratoria. Rosyjskie studia teatralne: Stanisławski, Meyerhold, Sulerżycki, Wachtangow” (2003); „Jewgienij Wachtangow – co zostaje po artyście teatru?” (2008; redakcja, wstęp, kronika); „Teatr rosyjski XX wieku wobec tradycji. Kontynuacje, zerwania, transformacje” (2009) (wersja anglojęzyczna: „Twentieth-century Russian Theatre and Tradition: Continuities, ruptures, transformations”, przeł. Paul Vickers, 2017;
https://tiny.pl/rfqpvtfw).
Była kuratorką programów prezentujących polski teatr w Rosji (w tym twórczość Tadeusza Kantora oraz Jerzego Grotowskiego) i Hiszpanii; przygotowała program poświęcony Konstantinowi Stanisławskiego w ramach prezentacji rosyjskiego teatru i performansu w Warszawie (Festiwal Da! DA! Da!, 2013). Od lat współpracuje z czasopismem „Didaskalia”.
Jarosław Fret jest reżyserem, aktorem, dyrektorem Instytutu Grotowskiego. Założyciel i lider Teatru ZAR. W latach 1999–2002 zrealizował szereg wypraw do Gruzji, Armenii i Iranu, prowadząc poszukiwania w obrębie najstarszych form muzyki chrześcijańskich kościołów wschodnich. W kolejnych latach wspólnie z członkami i członkiniami Teatru ZAR organizował wyprawy badawcze na grecką górę Atos, Sardynię i Korsykę, do Armenii, Turcji i Izraela. Uhonorowany wraz z Teatrem ZAR tytułem Best New Music Theater (2009) przyznawanym przez magazyn „Los Angeles Times” i Wrocławską Nagrodą Teatralną za tryptyk „Ewangelie dzieciństwa” (2010), który był prezentowany m.in. w Chicago, Los Angeles, San Francisco, Atenach, Belgradzie, Edynburgu, Florencji, Madrycie, Paryżu, Sybinie oraz Kairze, Nowym Delhi i Seulu. Spektakl „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie” w jego reżyserii zdobył Total Theatre Award w kategorii Physical/Visual Theatre oraz Herald Angel Award podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w 2012 roku. W 2013 roku ukończył pracę nad spektaklem „Armine, Sister”, dedykowanym historii, kulturze i ludobójstwu Ormian, do którego oprócz reżyserii opracował oryginalną dramaturgię muzyczną i specjalną architekturę. W 2016 roku zrealizował spektakl „Medee. O przekraczaniu” z udziałem śpiewaczek z Kairu, Teheranu i Stambułu. Od 2021 roku współpracuje z Moniką Wachowicz, aktorką i performerką, w tandemie twórczym Studio WACHOWICZ/FRET, którego praca poświęcona jest wzajemnemu przenikaniu się sztuki teatru i performansu. W 2024 roku performans Studia „T H E B O R D E R / G R A N I C A” zdobył główną nagrodę The Scotsman’s Fringe First oraz nominację do The Brighton Fringe Excellence Award na Festiwalu Fringe w Edynburgu. Wykłada i prowadzi warsztaty w Polsce i za granicą, był wykładowcą m.in. w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie Filii we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego). Pomysłodawca i koordynator licznych projektów realizowanych w ramach działalności Instytutu Grotowskiego, m.in. Roku Grotowskiego UNESCO 2009, Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Świat miejscem prawdy” (2009, 2012), programu „Masters in Residence” (2010–2019), a także Olimpiady Teatralnej Wrocław 2016. Pełnił funkcję przewodniczącego Rady Kuratorów i kuratora ds. teatru Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Dzięki jego staraniom w 2010 roku została otwarta nowa siedziba Instytutu Grotowskiego, Studio Na Grobli, a w 2019 roku Centrum Sztuk Performatywnych. Członek zarządu Międzynarodowego Stowarzyszenia Liderów Teatru (International Association of Theatre Leaders (IATL) powołanego w 2022 roku w Hongkongu. Odznaczony brązowym medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2022).
czw. 4.12, 18:00
Wstęp wolny, wymagana rezerwacja bezpłatnej wejściówki
Galeria zdjęć
