Spotkanie kontekstowe do premiery spektaklu Studia WACHOWICZ/FRET „Moja Pierwsza Nieśmiertelność. Seans”, prowadzenie: prof. Klaudia Święcicka
pon. 27.04.2026, 19:00
Czytelnia im. Ludwika Flaszena Instytutu Grotowskiego
Czas trwania: 120 min
Wstęp wolny
Spotkanie poświęcone działaniu pamięci w dobie epoki cyfrowej w odniesieniu do premierowego spektaklu „Moja Pierwsza Nieśmiertelność” Studia WACHOWICZ/FRET, którego działania oscylują wokół teatru antropologicznego.
„Żyjemy w czasie dekonstrukcji zobiektywizowanych narracji o człowieku i jego przeszłości. Porządkująca świat teologia odeszła wraz z klęską oświecenia, piecami Auschwitz, traumą Kołymy, polami śmierci Kambodży. I naszym obecnym piekłem: Strefa Gazy, Ukraina, Afganistan, Iran, Sudan Południowy… Jeżeli Bóg jest winien łzy dziecka, to Iwan Karamazow zwraca bilet. Jedyne, co może nas ocalić, to Antropologia Drugiego Człowieka. Ci, którzy odeszli, zostawiają ślad na fotografii. Bywa, że powstaje z nich performans, teatr. «Remember Me» – przesłanie Ojca Hamleta powraca w kliszach pamięci. Paradoks polega na tym, że gdy nie chcemy zostawić śladu, fotografia potrafi przetrwać śmierć i pożogę. Bywa także odwrotnie, gdy zapanuje – a żyjemy w takim czasie – mania upamiętniania i upubliczniania, wtedy znaczące nakłada na znaczone i staje się pustym znakiem, nie odsyłającym do żadnego obrazu. Fotografia przestaje być medium przywoływania przeszłości. Zanikamy w wizualnym gąszczu, stajemy się przezroczyści. Jutro już nikt nie będzie pamiętał dzisiejszego wpisu. A to oznacza życie w wiecznym – bezrefleksyjnym – TERAZ. Może teatr antropologiczny – a takie są działania Moniki Wachowicz i Jarka Freta – stanie się miejscem ocalenia esencji, która pozostaje po egzystencji?”.
prof. Klaudia Święcicka
Podczas spotkania pochylimy się nad pytaniem, czy w warunkach dominacji wizualnego „wiecznego teraz” możliwe jest jeszcze tworzenie znaczących form pamięci, które nie ulegają rozproszeniu, lecz konstytuują wspólnotę sensu. Przybliżymy także uczestnikom i uczestniczkom kategorię „Antropologii Drugiego Człowieka”, rozumianą jako etyczna i relacyjna perspektywa myślenia o wspólnocie w epoce nadprodukcji wizerunków.
Klaudia Święcicka jest historyczką kultury zajmującą się teatrem i plastyką. Obecnie profesora na UAM w Poznaniu. Autorka monografii: „Małe ojczyzny Europy w teatrze Tadeusza Kantora” (2002), „Historia w teatrze Tadeusza Kantora” (2007), „Wielopole Skrzyńskie i Galicja w «kliszach pamięci» Tadeusza Kantora” (2016) oraz kilkudziesięciu artykułów poświęconych teatrowi, historii kultury oraz turystyce kulturowej. Prowadzi projekty i warsztaty teatralne oraz z dialogu międzykulturowego.
Monika Wachowicz jest aktorką, performerką i pedagożką. Ukończyła filozofię na Wydziale Nauk Społecznych na Uniwersytecie Śląskim. W 2021 roku powołała z Jarosławem Fretem Studio Wachowicz/Fret. Wykładowczyni we wrocławskiej filii Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego. Kuratorka projektów realizowanych w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu: „Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych” oraz „Ponaduczelniany Przegląd Performansu (PPP)”. Od 2004 roku związana z Teatrem A Part w Katowicach, którego dyrektorem i reżyserem jest Marcin Herich. W ramach działalności w Teatrze A PART współpracowała jako aktorka z Gliwickim Teatrem Muzycznym i Teatrem Lalek Banialuka w Bielsku-Białej (przedstawienie „Tsunami”), teatrem Cantabile 2 w Vordingborg w Danii i Theaterlabor Bielefeld w Niemczech (spektakle „Labirynt Wenus”, „Haiku”,„Kunstlerspiele” oraz „W dżungli historii. Variete”), Teatrem Amareya (spektakl „CZTERY”) oraz przy spektaklu „The Last Days of Mankind”/„Ostatnie dni ludzkości”, który był realizowany w koprodukcji z Theaterlabor Bielefeld i Leith Theatre ze Szkocji. Prowadzi Studio Aktorskie, działające przy Teatrze A Part, a ponadto koordynuje odbywający się w Katowicach Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych A Part. Współpracowała również z Teatrem Biuro Podróży oraz duńskim reżyserem Nullo Facchini. W 2023 była nominowana do nagrody Klepsydra dla najlepszej aktorki w kategorii przedstawień solowych na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Saint Muse w Ułan Bator w Mongolii, organizowanym przez mongolski oddział International Theatre Institute. W 2024 otrzymała nagrodę The Scotsman Fringe First i nominację do The Brighton Fringe Excellence Award at Edinburgh Fringe Festival za performans/instalację „T H E B O R D E R / G R A N I C A”.
Od 2019 jest Prezeską Fundacji „Sztuka dla Życia”im. Marty Paradeckiej. Prowadzi Studio Ciała i Emocji w Katowicach, w którym tworzy i produkuje autorskie projekty.
Więcej informacji: www.wachowicz.studio
Jarosław Fret jest reżyserem, aktorem, dyrektorem Instytutu Grotowskiego. Założyciel i lider Teatru ZAR. W latach 1999–2002 zrealizował szereg wypraw do Gruzji, Armenii i Iranu, prowadząc poszukiwania w obrębie najstarszych form muzyki chrześcijańskich kościołów wschodnich. W kolejnych latach wspólnie z członkami i członkiniami Teatru ZAR organizował wyprawy badawcze na grecką górę Atos, Sardynię i Korsykę, do Armenii, Turcji i Izraela. Uhonorowany wraz z Teatrem ZAR tytułem Best New Music Theater (2009) przyznawanym przez magazyn „Los Angeles Times” i Wrocławską Nagrodą Teatralną za tryptyk „Ewangelie dzieciństwa” (2010), który był prezentowany m.in. w Chicago, Los Angeles, San Francisco, Atenach, Belgradzie, Edynburgu, Florencji, Madrycie, Paryżu, Sybinie oraz Kairze, Nowym Delhi i Seulu. Spektakl „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie” w jego reżyserii zdobył Total Theatre Award w kategorii Physical/Visual Theatre oraz Herald Angel Award podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w 2012 roku. W 2013 roku ukończył pracę nad spektaklem „Armine, Sister”, dedykowanym historii, kulturze i ludobójstwu Ormian, do którego oprócz reżyserii opracował oryginalną dramaturgię muzyczną i specjalną architekturę. W 2016 roku zrealizował spektakl „Medee. O przekraczaniu” z udziałem śpiewaczek z Kairu, Teheranu i Stambułu. Od 2021 roku współpracuje z Moniką Wachowicz, aktorką i performerką, w tandemie twórczym Studio WACHOWICZ/FRET, którego praca poświęcona jest wzajemnemu przenikaniu się sztuki teatru i performansu. W 2024 roku performans Studia „T H E B O R D E R / G R A N I C A” zdobył główną nagrodę The Scotsman’s Fringe First oraz nominację do The Brighton Fringe Excellence Award na Festiwalu Fringe w Edynburgu. Wykłada i prowadzi warsztaty w Polsce i za granicą, był wykładowcą m.in. w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie Filii we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego). Pomysłodawca i koordynator licznych projektów realizowanych w ramach działalności Instytutu Grotowskiego, m.in. Roku Grotowskiego UNESCO 2009, Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Świat miejscem prawdy” (2009, 2012), programu „Masters in Residence” (2010–2019), a także Olimpiady Teatralnej Wrocław 2016. Pełnił funkcję przewodniczącego Rady Kuratorów i kuratora ds. teatru Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Dzięki jego staraniom w 2010 roku została otwarta nowa siedziba Instytutu Grotowskiego, Studio Na Grobli, a w 2019 roku Centrum Sztuk Performatywnych. Członek zarządu Międzynarodowego Stowarzyszenia Liderów Teatru (International Association of Theatre Leaders (IATL) powołanego w 2022 roku w Hongkongu. Odznaczony brązowym medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2022).