Aktualnie jesteś: Archipelag Tadeusza Różewicza

Archipelag Tadeusza Różewicza: Złowione

Premiera spektaklu Teatru ZAR w reż. Jarosława Freta

czw.pt. 78/10/2021, 20:00
Instytut Grotowskiego, Centrum Sztuk Performatywnych Piekarnia


Pokaz w ramach Archipelagu Tadeusza Różewicza realizowanego z okazji Roku Różewicza

Bilety: 20/30 PLN

Archipelag Tadeusza Różewicza: Złowione
Fot. Tobiasz Papuczys

„Złowione”, a może „wyłowione”, „odzyskane”, „wyciągnięte na brzeg”, ale też „dopytane – pełne pytań”. Pytań o spotkanie Jerzego Grotowskiego i Tadeusza Różewicza, pełnych hipotez, domysłów, niedomówień, a przecież zarazem pełnych pewności i bezczelności do jakich zmusza nas zasłona czasu, płynącego jak miejski ściek. Czy Poeta po przeniesieniu się w 1968 roku do Wrocławia zakończył pisanie „Złowionego”, oglądając premierowe pokazy „Apocalypsis cum figuris” w Teatrze Laboratorium? Równie dobrze nasz spektakl mógłby nosić tytuł „Tadeusz Różewicz patrzy na Apocalypsis cum figuris”, „Tadeusz Różewicz wychodzi ze spektaklu Apocalypsis cum figuris”, „Tadeusz Różewicz pisze tekst Apocalypsis cum figuris, a jednocześnie zamyka swój poemat Złowiony”.

„Złowione” zawdzięczają swe istnienie Różewiczowskiej poetyce fragmentu: są tu obszerne obrazy z „Pułapki” i słowa poematu „Złowiony”, a równocześnie strzępy poematu „Recycling. Złoto” i wiele innych fragmentów poezji Różewicza, które „wyławiamy”, „topiąc” w związku z nieodbytym, ale wciąż możliwym spotkaniem dwóch gigantów kultury Wrocławia – przenosimy je z czasu przeszłego niedokonanego w czas przyszły niedokonany.

Jedną z kluczowych myśli „Złowionych” jest idea reminiscencji, która łączy Grotowskiego i Różewicza. Reminiscencja, która nie jest biernym, mimowolnym spojrzeniem w przeszłość, a raczej patrzeniem na nasz rozwój i czas w sposób sferyczny – a więc nie tylko powrót, ale prawo ciągłego odzyskiwania, przepracowywania tego, co zostaje pośród nas jako wartościowe, a równocześnie to przepracowywanie jest właśnie sposobem na budowanie wartości.

Recykling, odzyskiwanie i przetwarzanie w przypadku „Złowionych” wyniesione zostaje do rangi Platońskiej reminiscencji – to pierwsza (Różewiczowska) strona spotkania. Z drugiej strony mamy Grotowskiego z jego poszukiwaniem esencji, czy raczej ciała-esencji, jako jednym z fundamentalnych pytań jego badań i nigdy niezamkniętego laboratorium (to łączy okres przedstawień, na czele z „Apocalypsis cum figuris”, z ostatnimi poszukiwaniami w zakresie sztuki jako wehikułu, wtedy gdy Grotowski prowadził w późnych latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych swoje badania, i kiedy w zasadzie równolegle powstają też najważniejsze dla naszego „wyławiania” części poematu „Recykling”).

Rdzeniem spektaklu „Złowione” jest wyjątkowa instalacja sonoryczna – jakby dramat dźwięków/głosów, gdzie wszystko to, co wibruje, co wydaje dźwięk, każde działanie, w tym także działanie słowem, jest zakomponowane, stwarzając nową, unikalną całość. Nie tylko obrazy, ale też całe mikrosekwencje dramatyczne wyciągnięte z tekstów Różewicza są wplecione w nową wibracyjną tożsamość.

Sam poemat „Złowiony” drażni, wibruje jak napięta struna – choć nie ma jej w poemacie (jest w nim napięta żyłka, linka) – i jest dla mnie niczym instrument, rodzaj harfy eolskiej rodzącej się z wody. Wszystko, co w samym poemacie się mieści, ma niezwykłą poetycką siłę synestezji, porażenia i pomieszania zmysłów – i sprowadza się dla mnie do brzmienia. Wszystko, co widzimy, co słyszymy i co czujemy – a czytając poemat „Złowiony” mamy bardzo silne wrażenia związane z obrazami, zapachem, dotykiem – ukazuje nam, że sensoryczny proces lektury nie jest wyłącznie pobudzeniem intelektualnym; a więc poezja związana jest w sposób najczystszy ze zmysłową percepcją słowa i wtedy dominują brzmienia – ostatecznie te wszystkie sensy giną, czy też raczej łączą się w jednym doznaniu sonorycznym.

„Złowione” można by uznać za sceniczny poemat sonoryczny, gdyby takie określenie nie drażniło… naszych uszu.
Jarosław Fret

Teatr ZAR, kultywując etos pracy grupowej, realizuje projekty artystyczne przez długoletnie poszukiwania źródłowe, którym każdorazowo towarzyszy proces kształtowania nowego języka teatralnego, opartego na muzyce z rozmaitych tradycji. Międzynarodowy skład zespołu formował się w trakcie cyklicznych wypraw badawczych do Gruzji w latach 1999–2003. Podczas tych podróży grupa zebrała materiał muzyczny, którego esencją są wielowiekowe pieśni polifoniczne sięgające korzeniami początków naszej ery i stanowiące prawdopodobnie najstarszą formę wielogłosu. „Zar”, od którego grupa wzięła swą nazwę, to nazwa pieśni pogrzebowych wykonywanych przez Swanów zamieszkujących wysokie rejony Kaukazu w północno-zachodniej Gruzji. Praca zespołu wypływa z przekonania, że teatr, wbrew greckiemu thea – widzenie, nie powinien być wyłącznie oglądany, lecz przede wszystkim słuchany.

ZAR przynosi teatr sprzed podziału na gatunki i style, podejmując tematy, wydawałoby się, zarezerwowane we współczesnym świecie dla religii, działając w przekonaniu, które płynie z polskiej myśli romantycznej, że zadania sztuki są nie tylko komplementarne wobec religijnego poruszenia, lecz także potrafią zapełnić dynamiczną lukę między codziennością a transcendencją. Juliusz Osterwa, który jako jeden z nielicznych starał się zrealizować praktycznie te idee, i z którego myśli czerpał m.in. Jerzy Grotowski, zapisał w swoich notatkach zdanie o tym, że „Bóg stworzył teatr dla tych, którym nie wystarcza Kościół”.

Zrealizowany w latach 2003–2009 tryptyk „Ewangelie dzieciństwa” jest kulminacją trwających ponad dziesięć lat poszukiwań i rozwoju Teatru ZAR. Na tryptyk składają się trzy spektakle, grane także jako osobne części: „Uwertura”, „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie” oraz „Anhelli. Wołanie”. „Ewangelie dzieciństwa” miały swoją premierę w Barbican Centre w Londynie, następnie były prezentowane w Los Angeles, we Wrocławiu, Florencji, w San Francisco, Chicago, Sybinie w Rumunii oraz w Legnicy, Szczecinie i Bydgoszczy. Poszczególne części tryptyku pokazywano w Atenach, Edynburgu, Madrycie, Belgradzie, Budapeszcie, Paryżu, Kairze, Seulu, Nowym Delhi i Bostonie. W 2009 roku tryptyk zajął pierwsze miejsce w rankingu „Los Angeles Times” w kategorii na najlepszy nowy teatr muzyczny. W październiku 2010 roku tryptyk uhonorowany został Wrocławską Nagrodą Teatralną. Druga część, „Cesarskie cięcie”, prezentowana podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w sierpniu 2012 roku zdobyła prestiżowe nagrody: Total Theatre w kategorii teatr fizyczny oraz Herald Angel.

Od 2011 roku zespół pracuje nad projektem „Armine, Sister”, poświęconym tragicznej historii narodu ormiańskiego. Spektakl o tym samym tytule miał premierę 28 listopada 2013 roku w Studiu Na Grobli Instytutu Grotowskiego. Od tamtej pory przedstawienie prezentowane było we Wrocławiu, Warszawie, Londynie, Oslo, Rzymie, Paryżu, Szczecinie, podczas Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego w Sybinie w Rumunii, we Florencji i w San Francisco.

Najnowszymi spektaklami Teatru ZAR są „Medee. O przekraczaniu” (2016, Olimpiada Teatralna we Wrocławiu) oraz „Anhelli. Skowyt” (2019, Olimpiada Teatralna w Japonii).
Wiecej informacji: teatrzar.art.pl

Fot. Magdalena MądraJarosław Fret jest założycielem i liderem Teatru ZAR, reżyserem, aktorem, dyrektorem Instytutu Grotowskiego. Pełnił funkcję przewodniczącego Rady Kuratorów i kuratora ds. teatru Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. W latach 1999–2002 zrealizował szereg wypraw do Gruzji, Armenii i Iranu, prowadząc poszukiwania w obrębie najstarszych form muzyki chrześcijańskich kościołów wschodnich. W kolejnych latach wspólnie z członkami Teatru ZAR organizował wyprawy badawcze na grecką górę Atos, Sardynię i Korsykę, do Armenii, Turcji i Izraela. Reżyser pięciu spektakli zespołu. Tryptyk „Ewangelie dzieciństwa” był pokazywany m.in. w Chicago, Los Angeles, San Francisco, Atenach, Belgradzie, Edynburgu, Florencji, Madrycie, Paryżu, Sybinie oraz Kairze, Nowym Delhi i Seulu. W 2013 roku ukończył pracę nad spektaklem „Armine, Sister, dedykowanym historii, kulturze i ludobójstwu Ormian, do którego oprócz reżyserii opracował oryginalną dramaturgię muzyczną i specjalną architekturę. W 2016 roku zrealizował spektakl „Medee. O przekraczaniu” z udziałem śpiewaczek z Kairu, Teheranu i Stambułu. Wykłada i prowadzi warsztaty w Polsce i za granicą, był wykładowcą m.in. w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie Filii we Wrocławiu. Uhonorowany przyznawanym przez magazyn „Los Angeles Times” tytułem Best New Music Theater (2009) i Wrocławską Nagrodą Teatralną za tryptyk „Ewangelie dzieciństwa” (2010). Spektakl „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie” w jego reżyserii zdobył Total Theatre Award w kategorii Physical/Visual Theatre oraz Herald Angel Award podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w 2012 roku. Pomysłodawca i koordynator licznych projektów realizowanych w Polsce i za granicą w ramach działalności Instytutu Grotowskiego, m.in. Roku Grotowskiego UNESCO 2009, programu „Masters in Residence”, Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Świat miejscem prawdy”, a także Olimpiady Teatralnej Wrocław 2016. Dzięki jego staraniom w 2010 roku została otwarta nowa siedziba Instytutu Grotowskiego, Studio Na Grobli, a w 2019 roku Piekarnia | Centrum Sztuk Performatywnych.

Koncepcja, inscenizacja, scenografia, dramaturgia muzyczna: Jarosław Fret
Występują:
Jacek Zawadzki – Złowiony
Marta Zięba – Felice, Ottla, Greta
Ekaterina Egorowa – Głos, Maria Magdalena
Davit Baroyan – Jan, Franz
Jakub Fret – Maks
Dariusz Maj – Sąsiad z psem, Fryzjer, Reżyser
Orest Sharak – Wyrostek
Romuald Kazus – Maszynista/Grabarz I
Radosław Nowakowski – Maszynista/Grabarz II
Jacek Ślęzakowski – Maszynista/Grabarz III
Tymon Pawlik – Chłopiec
Chór Teatru ZAR: Ditte Berkeley, Alessandro Curti, Kamila Klamut, Aleksandra Kotecka, Aleksandra Kugacz-Semerci, Mertcan Semerci, Orest Sharak, Tomasz Wierzbowski
Orkiestra dęta Marcin Brassband: Mirosław Marcisz – trąbka, Tomasz Marchewka – fligelhorn, Grzegorz Rymarczuk – baryton, puzon, Maciej Walczyński – puzon, Marcin Bujarski – tuba
Realizacja świateł: Piotr Jacyk
Projekcje: Adrian Jackowski
Realizacja dźwięku: Szymon Tomczyk
Scenografia przygotowana przez zespół Centrum Sztuk Performatywnych Piekarnia pod kierownictwem Piotra Jacyka
Produkcja: Teatr ZAR
Partner: Instytut im. Jerzego Grotowskiego
Premiera: 7 października 2021
Czas trwania: 70 min

Projekt dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

8/10/2021, 20:00

Pobierz „Oświadczenie dotyczące stanu zdrowia” przed udziałem w wydarzeniu Instytutu Grotowskiego i zapoznaj się z „Regulaminem uczestnictwa w wydarzeniach organizowanych przez Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu”.

archipelag_logotypy(1)

Galeria zdjęć