Rezydencja artystyczna Rity Jankowskiej i Natalii Klupp
W ramach projektu ABC (Arts / Borders / Communities) – The Alphabet of Love
pon.–niedz. 16-29.03.2026
Centrum Sztuk Dramatycznych i Scenicznych
Rue Mohammed Gammoudi, El Kef, Tunezja, 7100
27.03.2026 o godzinie 17:00 odbędzie się pokaz efektów rezydencji pt. „Gość/Dom. Dialogi kobiet”
W językach polskim, angielskim, francuskim oraz w dialekcie tunezyjskim języka arabskiego
Projekt ABC (Arts/Borders/Communities) – The Alphabet of Love ma na celu rozwijanie transgranicznych i multidyscyplinarnych aktywności artystycznych, podczas których wspólnie z naszymi partnerami badamy inkluzywne praktyki kulturowe i społeczne, koncentrujące się wokół praktyki gościnności i spotkań międzykulturowych.
W czasie rezydencji odbywającej się w El Kef w Tunezji dwie polskie artystki – Rita Jankowska i Natalia Klupp – wspólnie z lokalną społecznością kobiet będą poszukiwać tego, co w kulturach uniwersalne, otwarte, pozwalające na znalezienie wspólnej, ludzkiej płaszczyzny porozumienia. Zależy nam na współtworzeniu bezpiecznych przestrzeni na zasadach równowagi oraz włączającego zaangażowania. Chcemy rozmawiać o kategoriach „inności”, „gościnności” i „domu” jako schronieniu i szukać ich wspólnego mianownika, łącząc dwie odmienne perspektywy – z Europy Środkowej i Afryki Północnej.
Współpraca: Aykart Tunis, Centre des Arts Dramatiques et Scéniques El Kef ( CADS)
Projekt jest współfinansowany ze środków programu Kreatywna Europa Unii Europejskiej.
Oikos. W ciszę i poza ciszę kobiet
Gdy myślę o gościnności, myślę: dom. Oikos. Gdy myślę o domu, widzę próg, drzwi, okna, przestrzeń. Ale najpierw próg. Powitanie. Spodziewam się powitania. Znaku powitania. Gestu. Ciszy. Ciszy, która zawiera w sobie tajemnicę, której nie powierzamy tak szybko, tak łatwo. Ciszy, która chroni to, co jeszcze ukryte, niepodarowane, nie wiadomo, czym będzie.
Gdy myślę o gościnności, czuję ten nadchodzący „paraliż na progu” – nie wiem, czy i kto mnie z niego wyprowadzi. Dokąd pójdę, daleko czy blisko. Czy rzeczywiście spotkam drugiego. Nie na sposób, w którym kulturowo i językowo wszystko jest już dookreślone. Ale w sposób nowy i czysty, kiedy to podajemy w wątpliwość wszystko, co o sobie wiemy, czego się po sobie spodziewamy. Podajemy w wątpliwość – i ulegamy Zdziwieniu.
Czy to się wydarzy.
Czy jesteśmy kobietami poza kontynentami, poza horyzontami, kulturami, przekonaniami, prawami, dogmatami, poza domami. Tak, domami – w tym ograniczającym sensie, który kazał/każe kobietom kontynuować role stanowienia domu/schronienia dla innych, dla mężczyzny, dziecka.
Czy jesteśmy domami też dla samych siebie.
Czy gościmy same siebie, jesteśmy u siebie, ze sobą.
Czy nasze wewnętrzne domy będziemy potrafiły i chciały przed sobą uchylić.
Zdziwienie.
Chciałabym by była to podróż w Zdziwienie. Zdziwienie drugim. Drugą kobietą. Społecznością, miastem kobiet. Podróż przez słowa, gesty, choreografie kobiecych ciał, szepty, pieśni, milczenia, ciszę, i poza ciszę. Przez Ruch i Przestrzeń, który zawierają energie tych, które goszczą i tych, które są goszczone.
To wciąż nowy rodzaj wzajemnego uznawania się. Spotkania, nie wiem, czy absolutnego i bezwarunkowego, jak chcą filozofowie gościnności. Lecz, mam nadzieję, bardziej uważnego, bardziej subtelnego, może bardziej łączącego – w świecie, który tak boleśnie i nie pytając – reguluje zamieszkiwanie/goszczenie się swoich i obcych.
Rita Jankowska
Gość_inność
Stół pokryty emocjami:
Unikanie spojrzenia, percepcja gestów.
Oczekiwanie na nieoczekiwane.
Pułapki przewodników po samotnych planetach.
Uśmiech poważnej twarzy zaserwowany na talerzyku.
Delektowanie się czasem. Przyglądanie się krzywymi zwierciadłami dobrze nam znanego.
Wyczute smaczki kultury, wysmakowane lokalności.
Ruchy otwartości, radość nieporozumienia, święto zrozumienia.
Kłębki nerwów przeplatające się w kłębki włóczek splecionych w ogrzewające zatrzymania, których otulenia rozbudzają oziębłe z niewiedzy ciała.
Gościnność.
Zmierzam w podróż w wymarzone miejsce. Dostałam spełnione życzenie. Dzięki niemu mogę odbyć artystyczną wyprawę w głąb fascynującym mnie zjawiskom twórczym, pośród pociągającej mnie kultury. Czuję wdzięczność. Choć jeszcze nie wiem, za co dokładnie, bo przyszłość dopiero się zdarzy. Wiem jednak, że będzie niepowtarzalna. Wiem, że spędzę ją pośród jedynych w sobie zdarzeń i osób.
Do ujrzenia!
Natalia Klupp
Rita Jankowska jest pisarką, dramaturżką, reżyserką off-teatru, performerką, pedagożką dramy. Autorka debiutanckiej książki prozatorskiej „Dryfujące słońca” oraz zbioru „Cicha krew. Poematy samotne i wspólne”. Autorka utworów dramatycznych i poematów dokumentalnych zrealizowanych scenicznie, w formie spektakli teatru ze społecznością, performansów, chóralnych społecznych czytań performatywnych, projektów literackich, spektakli muzycznych, słuchowisk. Założycielka autorskiego Teatru Błękitna Sukienka. W 2025 zadebiutowała jako autorka tekstów do koncertu Agnieszki Szydłowskiej w Teatrze Muzycznym im. Danuty Baduszkowej w Gdyni. W swoich projektach podejmowała tematy doświadczenia przemocy domowej i wojennej, żałoby i uchodźstwa, praw kobiet, doświadczenia raka i transformacji przez chorobę, dziedziczenia biedy, międzygeneracyjnej transmisji traumy, kryzysu psychicznego, samotności, relacji i więzi. Wielokrotna stypendystka Miasta Gdańska, Marszałka Województwa Pomorskiego, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie teatru, dramaturgii i literatury. Stypendystka KPO dla Kultury 2024 oraz 2025. Trzykrotnie znalazła się w półfinale Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej. W 2016 otrzymała Nagrodę Specjalną Marszałka Województwa Pomorskiego za wybitne zasługi w dziedzinie twórczości artystycznej oraz upowszechnianie i ochronę kultury na rzecz mieszkańców Województwa Pomorskiego. Prezeska Fundacji Zróbmy Sztukę.
Natalia Klupp jest aktorką, reżyserką, animatorką kultury, a także organizatorką i producentką wydarzeń kulturalnych. Brała udział w prezentacjach na festiwalach w Polsce, Indiach, Iranie, Iraku, Rosji, Litwie, Rumunii, Bułgarii, Hiszpanii i innych krajach. Tworzy i współpracuje z licznymi polskimi zespołami teatralnymi i artystami. Realizuje również własne projekty artystyczne i kulturalne. Laureatka nagrody aktorskiej na festiwalu teatralnym w Łodzi. Spektakle, w których występuje, były nagradzane na prestiżowych festiwalach (m.in. Edinburgh Fringe Festival, Fadjr Festival w Teheranie). Jest magistrą kulturoznawstwa, studia ukończyła na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Koordynowała i wspierała organizację plenerowych festiwali teatralnych oraz innych wydarzeń kulturalnych (w tym z udziałem migrantów z Ukrainy, również przed wojną) oraz wspiera różne organizacje społeczne. Rozwija swoje kompetencje w zakresie dostępności działań i wydarzeń kulturalnych.
