Spotkanie w formule World Café
W ramach Ponaduczelnianego Przeglądu Performansu (PPP)
sob. 18.10.2025, 17:30
Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
Czas trwania: ok. 60 min
Wstęp wolny
Ponaduczelniany Przegląd Performansu (PPP) to projekt skierowany do osób studiujących na uczelniach artystycznych we Wrocławiu oraz pracujących tam pedagogów i pedagożek. Jego celem jest prezentacja studenckich prac z zakresu sztuki akcji, performansu, instalacji, audio-artu i praktyk metateatralnych, która odbędzie się w dniach 5–7.12.2025.
Realizując projekt, chcemy stworzyć warunki dla połączenia różnych środowisk twórczych, tak aby umożliwić młodym ludziom, którzy są zainteresowani działaniami performatywnymi, poszerzenie sposobu widzenia tego obszaru sztuki przez wymianę doświadczeń.
Pragniemy również, żeby PPP stał się impulsem do refleksji nad procesem samostanowienia, samoformowania się młodych artystów i artystek na drodze ku twórczej dojrzałości. Wokół tego tematu będzie toczyć się spotkanie „Jak meduzie wszczepić kościec?”, którego tytuł został zaczerpnięty z wypowiedzi Jerzego Grotowskiego, mającej miejsce podczas obchodów dwudziestolecia Teatru Laboratorium, 15 listopada 1979 roku we Wrocławiu.
Jerzy Grotowski powiedział wówczas:
„(…) Wyłania się czy narasta pewien obraz człowieka, który nie jest globalny, ale który jest narastający. Powiedziałbym: istnieje człowiek narastający. (…) Człowiek-zupa, która jest jednocześnie mieszanką eksplodującą. Człowiek – maska i skurcz, ale którego substancja to mgła. (…) Człowiek-meduza, przelewa się, a oparzy jak dotknąć, jest w niej jad, jadowitość. (…) Prawdziwe pytanie (…) to jest pytanie, jak meduzie wszczepić kościec. Tu jest problem. Każdego to dotyczy choćby pośrednio, jeśli dotyczy innych. (…) To co jest możliwe? Praca nad sobą przez ciasny praktycyzm. Praca nad sobą nie poza innymi, nie w zamkniętym pokoju, lecz na styku z ludźmi i z innymi ludźmi, praca nad sobą w tym znaczeniu, w jakim mówił Stanisławski, tylko nie z zastosowaniami bezpośrednio aktorskimi, czy też nie tylko i nie głównie z takimi zastosowaniami. Praca nad sobą musi mieć charakter organiczny, wychodzić od działania żywym istnieniem; tak jak to widzę, praca nad sobą jest praktykowaniem kultury sobą”*.
Idąc tropem myśli Grotowskiego, chcemy podjąć próbę dialogu o pracy, jaką należy wykonać, by kościec artysty/artystki się ukonstytuował, oraz o tym, na czym w tym kontekście może polegać „praktykowanie kultury sobą”. Chcemy także zapytać o rolę, jaką odgrywa w tym procesie szkoła wyższa, a także jakie mogłyby być jej zadania w przyszłości.
Projekt PPP jest realizowany z inicjatywy Instytutu im. Jerzego Grotowskiego oraz wrocławskiej filii Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego (Wydział Aktorski i Wydział Lalkarski).
Partnerami projektu są: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta (Wydział Rzeźby i Mediacji Sztuki) i Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego.
* Jak meduzie wszczepić kościec, tekst na podstawie wypowiedzi Jerzego Grotowskiego podczas obchodów dwudziestolecia Teatru Laboratorium 15 listopada 1979 roku we Wrocławiu, oprac. Jerzy Biernacki, „Polska” 1980 nr 12, s. 21–23.
Jarosław Fret jest reżyserem, aktorem, dyrektorem Instytutu Grotowskiego. Założyciel i lider Teatru ZAR. W latach 1999–2002 zrealizował szereg wypraw do Gruzji, Armenii i Iranu, prowadząc poszukiwania w obrębie najstarszych form muzyki chrześcijańskich kościołów wschodnich. W kolejnych latach wspólnie z członkami i członkiniami Teatru ZAR organizował wyprawy badawcze na grecką górę Atos, Sardynię i Korsykę, do Armenii, Turcji i Izraela. Uhonorowany wraz z Teatrem ZAR tytułem Best New Music Theater (2009) przyznawanym przez magazyn „Los Angeles Times” i Wrocławską Nagrodą Teatralną za tryptyk „Ewangelie dzieciństwa” (2010), który był prezentowany m.in. w Chicago, Los Angeles, San Francisco, Atenach, Belgradzie, Edynburgu, Florencji, Madrycie, Paryżu, Sybinie oraz Kairze, Nowym Delhi i Seulu. Spektakl „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie” w jego reżyserii zdobył Total Theatre Award w kategorii Physical/Visual Theatre oraz Herald Angel Award podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w 2012 roku. W 2013 roku ukończył pracę nad spektaklem „Armine, Sister”, dedykowanym historii, kulturze i ludobójstwu Ormian, do którego oprócz reżyserii opracował oryginalną dramaturgię muzyczną i specjalną architekturę. W 2016 roku zrealizował spektakl „Medee. O przekraczaniu” z udziałem śpiewaczek z Kairu, Teheranu i Stambułu. Od 2021 roku współpracuje z Moniką Wachowicz, aktorką i performerką, w tandemie twórczym Studio WACHOWICZ/FRET, którego praca poświęcona jest wzajemnemu przenikaniu się sztuki teatru i performansu. W 2024 roku performans Studia „T H E B O R D E R / G R A N I C A” zdobył główną nagrodę The Scotsman’s Fringe First oraz nominację do The Brighton Fringe Excellence Award na Festiwalu Fringe w Edynburgu. Wykłada i prowadzi warsztaty w Polsce i za granicą, był wykładowcą m.in. w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie Filii we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego). Pomysłodawca i koordynator licznych projektów realizowanych w ramach działalności Instytutu Grotowskiego, m.in. Roku Grotowskiego UNESCO 2009, Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Świat miejscem prawdy” (2009, 2012), programu „Masters in Residence” (2010–2019), a także Olimpiady Teatralnej Wrocław 2016. Pełnił funkcję przewodniczącego Rady Kuratorów i kuratora ds. teatru Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Dzięki jego staraniom w 2010 roku została otwarta nowa siedziba Instytutu Grotowskiego, Studio Na Grobli, a w 2019 roku Centrum Sztuk Performatywnych. Członek zarządu Międzynarodowego Stowarzyszenia Liderów Teatru (International Association of Theatre Leaders (IATL) powołanego w 2022 roku w Hongkongu. Odznaczony brązowym medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2022).
Monika Wachowicz jest aktorką, performerką i pedagożką. Ukończyła filozofię na Wydziale Nauk Społecznych na Uniwersytecie Śląskim. W 2021 roku powołała z Jarosławem Fretem Studio Wachowicz/Fret. Wykładowczyni we wrocławskiej filii Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego. Kuratorka projektów realizowanych w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu: „Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych” oraz „Ponaduczelniany Przegląd Performansu (PPP)”. Od 2004 roku związana z Teatrem A Part w Katowicach, którego dyrektorem i reżyserem jest Marcin Herich. W ramach działalności w Teatrze A PART współpracowała jako aktorka z Gliwickim Teatrem Muzycznym i Teatrem Lalek Banialuka w Bielsku-Białej (przedstawienie „Tsunami”), teatrem Cantabile 2 w Vordingborg w Danii i Theaterlabor Bielefeld w Niemczech (spektakle „Labirynt Wenus”, „Haiku”,„Kunstlerspiele” oraz „W dżungli historii. Variete”), Teatrem Amareya (spektakl „CZTERY”) oraz przy spektaklu „The Last Days of Mankind”/„Ostatnie dni ludzkości”, który był realizowany w koprodukcji z Theaterlabor Bielefeld i Leith Theatre ze Szkocji. Prowadzi Studio Aktorskie, działające przy Teatrze A Part, a ponadto koordynuje odbywający się w Katowicach Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych A Part. Współpracowała również z Teatrem Biuro Podróży oraz duńskim reżyserem Nullo Facchini. W 2023 była nominowana do nagrody Klepsydra dla najlepszej aktorki w kategorii przedstawień solowych na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Saint Muse w Ułan Bator w Mongolii, organizowanym przez mongolski oddział International Theatre Institute. W 2024 otrzymała nagrodę The Scotsman Fringe First i nominację do The Brighton Fringe Excellence Award at Edinburgh Fringe Festival za performans/instalację „T H E B O R D E R / G R A N I C A”.
Od 2019 jest Prezeską Fundacji „Sztuka dla Życia”im. Marty Paradeckiej. Prowadzi Studio Ciała i Emocji w Katowicach, w którym tworzy i produkuje autorskie projekty.
Więcej informacji: www.wachowicz.studio
