Koncert Teatru ZAR oraz Studia VoiceLAB z gościnnym udziałem Urszuli Dudziak, Natalii Polovynki (Ukraina) oraz Lekso Gremelashvilego (Gruzja)
czw. 24.10.2024, 18.00
Katedra św. Wincentego i św. Jakuba we Wrocławiu (pl. Nankiera 15)
Zrozumiały ponad językami
Czas trwania: 90 minut
Pomysł na koncert „Pejzaże” nawiązuje do zapomnianej praktyki w historii średniowiecznego organum, czyli improwizacji melodii cantus firmus nie poprzez zaczerpnięcie z chorału, lecz w oparciu o „muzyczne odczytanie” zarysu sklepienia, gzymsów czy też po prostu linii łączącej ściany i sklepienie świątyni.
Wszystko to było możliwe wśród „niepiśmiennych” śpiewaków nawet po upowszechnieniu się notacji bezliniowej (in campo aperto), a i później – kiedy już starano się notować chorał przy pomocy neum. Łatwiej było „zapamiętać melodie”, odczytując wprzód i wspak linie gzymsu oraz improwizując długości nut, niż sięgać do ksiąg z graficznymi zapisami dźwięków, mogących jawić się jako tajemne znaki.
Właśnie ten związek muzyki z architekturą stał się inspiracją do koncertu, do którego jego gospodarz – Teatr ZAR, przynoszący fragmenty liturgii z Korsyki, Sardynii, Sycylii i Svanetii (najwyższej części Kaukazu) – zaprosił przyjaciół: Natalię Polovynkę z Ukrainy i Lekso Gremelashvilego z Gruzji. Oboje są jednymi z najznamienitszych artystów, śpiewaków związanych z tradycją liturgiczną Ukrainy i Gruzji.
Gościnią Teatru ZAR będzie również Urszula Dudziak – wybitna wokalistka i kompozytorka jazzowa.
Koncert odbędzie się 24 października w greckokatolickiej Katedrze św. Wincentego i św. Jakuba przy pl. Nankiera 15, w której znajduje się ikonostas wykonany przez Jerzego Nowosielskiego.
Davit Baroyan jest aktorem teatralnym i filmowym. Od 2014 roku związany z Teatrem ZAR, działającym przy Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu. W latach 2022–2025 był pedagogiem wrocławskiej filii Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie. Z Teatrem ZAR występował na licznych międzynarodowych festiwalach teatralnych na całym świecie, m.in. w Tokio, Rzymie, Sankt Petersburgu, Oslo, Madrycie i San Francisco. Współpracował z uznanymi reżyserami, takimi jak Leszek Mądzik czy Hiroshi Koike. Jest absolwentem dwóch edycji Akademii Teatru Alternatywnego (2012 i 2016) oraz kierunku Dziennikarstwo i Animacja Kultury na Uniwersytecie Wrocławskim. Oprócz pracy teatralnej i filmowej prowadzi warsztaty aktorskie i szkolenia zawodowe w Polsce i za granicą. Poza teatrem pasjonuje się japońskimi kimonami i rapem.
Ditte Berkeley, urodziła się w Danii, wychowała w Hiszpanii. Studiowała aktorstwo w londyńskim Rose Bruford College of Speech and Drama (2001). Jest aktorką, współtwórczynią Teatru ZAR. Brała również udział w licznych wyprawach zespołu od momentu jego założenia. Występowała w przedstawieniach Teatru ZAR: w tryptyku „Ewangelie dzieciństwa”, „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie”, „Anhelli. Wołanie” oraz w spektaklu „Armine, Sister”. Od 2006 roku zajmuje się badaniami w zakresie głosu. Była inicjatorką i dyrektorką artystyczną cyklicznego festiwalu VoicEncounters/Odzyskiwanie głosu we Wrocławiu. W Roku Grotowskiego 2009, we współpracy z Centre for Performance Research z Walii, zorganizowała w Instytucie Grotowskiego wrocławską edycję międzynarodowego festiwalu Giving Voice. Współpracowała ze Studiem Matejka w okresie badawczym 2010–2013 w zakresie treningu wokalnego i pracy muzycznej. Prowadzi różnorodne warsztaty z Teatrem ZAR. Jest również liderką niezależnych warsztatów prowadzonych zarówno w Polsce, jak i za granicą.
Urszula Dudziak jest polską wokalistką i kompozytorką jazzową. Uznaje się ją za jedną z najlepszych wokalistek jazzowych na świecie. Występowała i nagrywała wspólnie z takimi muzykami jak: Krzysztof Komeda, Bobby McFerrin, Herbie Hancock, Nina Simone, Sting i wielu innych. Koncertowała w niemal wszystkich krajach Europy, Azji i obu Ameryk, w tym w słynnej nowojorskiej Carnegie Hall oraz podczas Newport Jazz Festival. Ma niespotykaną skalę głosu, perfekcyjną intonację oraz unikalną technikę wokalną. Urszula Dudziak to zarazem kobieta o niezmierzonych pokładach optymizmu, którym obdarza wszystkich dokoła. Może w przypadku kogoś innego zabrzmiałoby to jak frazes, ale wystarczy znaleźć się na chwilę w jej obecności, żeby zrozumieć, że ta energia to prawdziwa supermoc. Urszula Dudziak zagrzewa inne kobiety do działania – bez względu na wiek. Pokazuje, jak czerpać z życia pełnymi garściami i chwytać każdą chwilę. Koncertuje, gra w tenisa, prowadzi traktor, buduje dom, bierze udział w spotkaniach „Power Speech”, napisała dwie książki („Wyśpiewam wam wszystko” oraz „Wyśpiewam wam więcej”), a także jest youtuberką, która aktywnie prowadzi swój vlog.
Strony Urszuli Dudziak:
Vlog Urszuli Dudziak na YouTuBe : https://bit.ly/YOUTUBE_Dudziak
FB: https://www.facebook.com/dudziakurszula
IG: www.instagram.com/urszuladudziak.official

Katya Egorova jest rosyjską aktorką i performerką. Absolwentka Moskiewskiego Instytutu Teatralnego im. Borisa Szczukina, który ukończyła w 2018 roku. Jako członkini Teatru ZAR uczestniczy w większości projektów zespołu. Ze spektaklem Teatru ZAR pt. „Anhelli. Skowyt” występowała na Olimpiadzie Teatralnej w Japonii i Rosji. Uczestniczyła w takich międzynarodowych projektach jak „Actors Hub” (2018) czy „Atelier de l’acteur” w Paryżu. Współpracowała z IPAC we Francji. Ma wieloletnie doświadczenie w śpiewie chóralnym, które obejmuje szeroki zakres muzyczny: od prawosławnych i katolickich pieśni po muzykę różnych narodów. Wraz z Teatrem ZAR współtworzy programy edukacyjne, takie jak „ZAR Intense” i „ZAR Sessions”.
Ponadto była asystentką reżysera i koordynatorką projektu „NUCLEAR WAR. look at how I’m forgetting you”, realizowanego w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego. W 2024 otrzymała nagrodę główną Nurtu Off 44. PPA Tukan Off (wraz ze współautorami – Henrykiem Mazurkiewiczem i Tati Lemeshevą) za spektakl pt. „niesamowita słowiańszczyzna”.
Jarosław Fret jest reżyserem, aktorem, dyrektorem Instytutu Grotowskiego. Założyciel i lider Teatru ZAR. W latach 1999–2002 zrealizował szereg wypraw do Gruzji, Armenii i Iranu, prowadząc poszukiwania w obrębie najstarszych form muzyki chrześcijańskich kościołów wschodnich. W kolejnych latach wspólnie z członkami i członkiniami Teatru ZAR organizował wyprawy badawcze na grecką górę Atos, Sardynię i Korsykę, do Armenii, Turcji i Izraela. Uhonorowany wraz z Teatrem ZAR tytułem Best New Music Theater (2009) przyznawanym przez magazyn „Los Angeles Times” i Wrocławską Nagrodą Teatralną za tryptyk „Ewangelie dzieciństwa” (2010), który był prezentowany m.in. w Chicago, Los Angeles, San Francisco, Atenach, Belgradzie, Edynburgu, Florencji, Madrycie, Paryżu, Sybinie oraz Kairze, Nowym Delhi i Seulu. Spektakl „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie” w jego reżyserii zdobył Total Theatre Award w kategorii Physical/Visual Theatre oraz Herald Angel Award podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w 2012 roku. W 2013 roku ukończył pracę nad spektaklem „Armine, Sister”, dedykowanym historii, kulturze i ludobójstwu Ormian, do którego oprócz reżyserii opracował oryginalną dramaturgię muzyczną i specjalną architekturę. W 2016 roku zrealizował spektakl „Medee. O przekraczaniu” z udziałem śpiewaczek z Kairu, Teheranu i Stambułu. Od 2021 roku współpracuje z Moniką Wachowicz, aktorką i performerką, w tandemie twórczym Studio WACHOWICZ/FRET, którego praca poświęcona jest wzajemnemu przenikaniu się sztuki teatru i performansu. W 2024 roku performans Studia „T H E B O R D E R / G R A N I C A” zdobył główną nagrodę The Scotsman’s Fringe First oraz nominację do The Brighton Fringe Excellence Award na Festiwalu Fringe w Edynburgu. Wykłada i prowadzi warsztaty w Polsce i za granicą, był wykładowcą m.in. w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie Filii we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego). Pomysłodawca i koordynator licznych projektów realizowanych w ramach działalności Instytutu Grotowskiego, m.in. Roku Grotowskiego UNESCO 2009, Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Świat miejscem prawdy” (2009, 2012), programu „Masters in Residence” (2010–2019), a także Olimpiady Teatralnej Wrocław 2016. Pełnił funkcję przewodniczącego Rady Kuratorów i kuratora ds. teatru Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Dzięki jego staraniom w 2010 roku została otwarta nowa siedziba Instytutu Grotowskiego, Studio Na Grobli, a w 2019 roku Centrum Sztuk Performatywnych. Członek zarządu Międzynarodowego Stowarzyszenia Liderów Teatru (International Association of Theatre Leaders (IATL) powołanego w 2022 roku w Hongkongu. Odznaczony brązowym medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2022).
Lekso Gremelashvili urodził się w Telawi w Gruzji. Jest śpiewakiem i muzykiem, zajmuje się muzyką kościelną i tradycyjną. Członek chóru cerkwi Anczischati w Tbilisi i zespołu Sakhioba. Nauczyciel muzyki tradycyjnej w różnych regionach Gruzji.
Kamila Klamut jest związana z Instytutem im. Jerzego Grotowskiego od połowy lat 90. (do 2006 – Ośrodek Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych). Na zaproszenie Grzegorza Brala i Anny Zubrzycki w 1996 roku uczestniczyła w pracach nad powołaniem Teatru Pieśń Kozła. Od 1999 roku współpracuje z Jarosławem Fretem, z którym wyprawiała się do różnych zakątków świata w poszukiwaniu najstarszych zachowanych form muzyki. Jest współtwórczynią i współinicjatorką powstania Teatru ZAR i grała w prawie wszystkich spektaklach Teatru. Razem z Marianą Sadovską stworzyła autorski spektakl „Camille”, którego inspiracją stało się życie i twórczość francuskiej rzeźbiarki Camille Claudel. Ściśle współpracuje z Instytutem Grotowskiego w ramach programu BodyConstitution realizowanego w domenie research in practice. Obecnie bierze udział w projekcie „I Should Have a Party for All the Thoughts I Didn’t Say”, zainicjowanym i reżyserowanym przez Samanthę Shay (Source Material), który łączy światy Teatru Tańca Piny Bausch i Teatru ZAR.
www.facebook.com/kamilaklamut

Aleksandra Kotecka jest performerką wokalną, edukatorką głosu i technik oddechowych wyrastających z technik relaksacyjnych i jogi klasycznej, terapeutką falą dźwiękową pracującą zgodnie z nurtem teorii poliwagalnej. Od lat fascynuje się dźwiękiem, jego fizyczną naturą oraz nieskończonym potencjałem. W 2019 roku rozpoczęła współpracę z Biosonology Institute Art in Listening Academy w Turynie. W 2022 ukończyła kurs uprawniający do pracy w charakterze terapeutki dźwięku w nurcie stymulacji biosonologicznej. Absolwentka certyfikowanego kursu teorii poliwagalnej w Polyvagal Institute USA. Od lat bada wpływ technik relaksacyjnych na pracę performera, realizując programy warsztatowe w Polsce i Francji. Kuratorka Festiwalu ciszy, którego pierwsza edycja odbyła się w kwietniu 2024 roku, oraz programu badawczo-artystycznego „Przestrzeń styku//interface”, którego celem jest badanie relacji twórczej między człowiekiem a algorytmem. W 2023 roku jej projekt „Wtargnięcia” otrzymał stypendium Prezydenta Miasta Wrocławia.
Aleksandra Kugacz-Semerci jest aktorką i pedagożką teatralną związaną z Instytutem Grotowskiego we Wrocławiu. Ukończyła filozofię na Uniwersytecie Wrocławskim, a jej zainteresowanie teatrem i antropologią skłoniło ją do kontynuowania edukacji w zakresie sztuki teatralnej. Połączenie badań akademickich z praktyką sceniczną ukształtowało jej unikalne podejście do twórczości i pedagogiki. Od 2019 roku Aleksandra jest związana z Teatrem ZAR, w którym występuje w spektaklach takich jak „Anhelli. Skowyt”, „Medee. O przekraczaniu” i „Back to Beckett”. W tym samym roku wzięła udział w ekspedycji badawczej Teatru ZAR na Korsykę i Sardynię, gdzie zgłębiała tradycyjne pieśni. Zebrany materiał stał się inspiracją dla jej dalszych projektów artystycznych i badawczych. Razem z Jarosławem Fretem stworzyła spektakl „Nikt (nie) spotyka Nikogo”. W latach 2014–2018 była związana ze Studiem Matejka, z którego członkami i członkiniami współtworzyła takie projekty jak performans site-specific „Harmony of Contradictions: Poland” (2014) oraz film „No More Heroes” (2016). W ramach programu Tandem współpracowała z turecką grupą Budalasultan przy projekcie „Palimpsest of Space: Reconstruction ” (2016). W latach 2017–2018 występowała w spektaklu „Wściekły człowiek. Wariacje w obronie gniewu”. W 2015 i 2016 roku otrzymała stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na realizację projektu „Be at Home”. Wystąpiła również w spektaklu „Life in This House is Over ”, stworzonym przez Samanthę Shay we współpracy z zespołem Source Material, Teatrem ZAR, Instytutem Grotowskiego i Pina Bausch Zentrum. Premiera spektaklu odbyła się w 2024 roku.
Nataliia Polovynka to śpiewaczka, aktorka teatralna i filmowa, reżyserka, pedagożka, założycielka i szefowa Lwowskiego Ośrodka Teatralnego „Słowo i Głos”. Studiowała muzykę w Państwowym Konserwatorium Muzycznym im. Mykoły Łysenki we Lwowie (klasa prof. Marii Tarnawieckiej), odbyła staż w Workcenter of Jerzy Grotowski w Pontederze we Włoszech. Wykonawczyni tradycyjnej muzyki sakralnej i świeckiej, romansu, muzyki klasycznej i współczesnej ukraińskiej muzyki akademickiej. Twórczyni projektów z pogranicza teatru i muzyki. Stosując unikalną teatralną metodykę pracy z głosem i śpiewem, prowadzi liczne warsztaty m.in. na Uniwersytecie Yale (USA) i Uniwersytecie Walijskim (Wielka Brytania). Pedagożka podczas „Atelier”, projektu edukacyjnego realizowanego w Instytucie Grotowskiego w latach 2007 i 2008. W latach 1988–2006 aktorka i dyrektora muzyczna Teatru im. Łesia Kurbasa we Lwowie. W latach 2003–2010 kierowała założoną przez siebie Pracownią Pieśni (Majsternia Pisni). W 2010 roku zainicjowała i od tej pory prowadzi we Lwowie Akademicki Teatrаlny Ośrodek Badań i Edukacji Artystycznej „Słowo i Głos”. Laureatka wielu wyróżnień, w tym Państwowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki oraz wyróżnień otrzymanych na wielu międzynarodowych festiwalach teatralnych i filmowych m.in. Silver George Award dla najlepszej aktorki za pierwszoplanową rolę w filmie „Bracia. Ostatnia spowiedź” (reż. Victoria Trofimenko, 2013). W ubiegłym roku została nagrodzona pięcioma nagrodami podczas prestiżowych międzynarodowych festiwali filmowych w USA, Kanadzie, Włoszech i w Ukrainie za główną rolę w filmie „Matka Apostołów” (reż. Zaza Buadze, 2020), opartym na prawdziwej historii wojny Rosji z Ukrainą w 2014 roku.
wordvoice.org
Mertcan Semerci urodził się w Stambule. Ukończył aktorstwo na Wydziale Muzyki i Sztuk Dramatycznych Uniwersytetu Bilkent w Ankarze. Wystąpił w ponad dwudziestu spektaklach teatralnych i tanecznych w Stambule i Ankarze. W 2016 roku przeprowadził się do Polski i dołączył do Studia Matejka, z którego członkami i członkiniami współtworzył spektakl „Wściekły człowiek. Wariacje w obronie gniewu” oraz brał udział w warsztatach prowadzonych przez Mateja Matejkę. W tym okresie współpracował również z międzynarodowymi zespołami, takimi jak Alkemisterna w Göteborgu („Suffering: On Our Perception of Pain ”) oraz Theatre CHOREA („2.0.4.5. Metaphysical Miniopera”). Od 2018 roku jest kluczowym członkiem zespołu Teatru ZAR, który działa przy Instytucie Grotowskiego. Wystąpił w spektaklach „Medee. O przekraczaniu”, „Anhelli. Skowyt” oraz „Back to Beckett”. W 2019 roku wziął udział w ekspedycjach badawczych Teatru ZAR na Korsykę i Sardynię, gdzie studiował tradycyjne pieśni. Materiał ten stał się integralną częścią jego dalszej pracy artystycznej. Praktyka artystyczna Mertcana Semerciego obejmuje także śpiew polifoniczny według tradycji gruzińskiej. Jest współtwórcą spektaklu „Nikt (nie) spotyka Nikogo”, wyreżyserowanego przez Jarosława Freta we współpracy z Aleksandrą Kugacz-Semerci. W 2024 roku wystąpił w spektaklu w reżyserii Samanthy Shay „Life in This House is Over”, który powstał we współpracy z zespołem Source Material, Teatrem ZAR, Instytutem Grotowskiego i Pina Bausch Zentrum. Uczestniczył również w wyprawach badawczych do Hiszpanii poświęconych flamenco. Jest pedagogiem teatralnym w Instytucie Grotowskiego, gdzie prowadzi warsztaty dla aktorów i aktorek łączące praktyki ruchowe i wokalne, m.in. trening fizyczny, sztuki walk oraz tradycyjny śpiew polifoniczny. Warsztaty skoncentrowane na ruchu i teatrze fizycznym prowadził w Hiszpanii, na Węgrzech, w Turcji oraz we Włoszech.
Tomasz Wierzbowski występował jako aktor i muzyk w spektaklach Teatru ZAR: „Ewangelie dzieciństwa”, „Cesarskie cięcie”, „Anhelli. Wołanie” oraz „Armine, Sister”. Autor serii wydawniczej 3/2 poświęconej muzyce (dotychczas w serii ukazały się książki „Jak system równomiernie temperowany popsuł harmonię” Rossa Duffina oraz „Temperacja. Jak muzyka stała się polem bitwy wielkich umysłów zachodniej cywilizacji” Stuarta Isacoffa), a także artykułów o intonacji i dydaktyce głosu: „Harmonie wyzwolone – ocalający powrót do świata muzycznych idei” oraz „A ‘sense of polyphony’: Making sense of the harmonic environment in VoiceLAB’s pedagogical vocal practice”. Autor i współautor muzyki do filmów krótkometrażowych oraz do spektakli teatralnych w Polsce i za granicą. Współprowadzi studio VoiceLAB.
Orest Sharak urodził się w Karpatach na Ukrainie. W 2005 roku rozpoczął naukę aktorstwa na Państwowym Uniwersytecie im. Iwana Franki we Lwowie. W latach 2007-2011 pracował w Teatrze im. Łesia Kurbasa, gdzie występował m.in. w spektaklach: „Metamorfozy” wg Owidiusza (2007), „Pięć elementów” na podstawie opowieści Zen (2009), „Bohdan” według Klima (2009), „Uczta” na podstawie Platona (2009), „Król Lear” Williama Szekspira. W 2009 roku wspólnie z aktorami teatru założył zespół etniczno-ambientowy Kurbasy, którego praca skupiła się na poszukiwaniu elementów dramatycznych w ukraińskich pieśniach. W tym samym czasie współpracował z Teatrem Lalish (Wiedeń), Tomaszem Bazanem (Teatr Maat Project, Lublin) oraz Marjaną Sadovską (Kolonia). W 2012 roku został aktorem Teatru ZAR. Wystąpił w spektaklach: „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie”, „Armine, Sister”, „Anhelli. Skowyt” oraz „Medee. O przekraczaniu”. W 2012 roku, po wyprawie na Sycylię, został członkiem grupy In Medias Res, która studiuje pieśni liturgiczne z Korsyki, Sardynii i Sycylii. Od 2012 roku współpracował z Matejem Matejką. Wziął udział w projekcie „Harmonia przeciwieństw. Polska” w reżyserii Mateja Matejki (premiera 2014), a także opracowywał muzykę do przedstawienia „Niezręczne szczęście, czyli wszystko, czego nie pamiętam o spotkaniu z tobą” (2013). Praktykuje grę na różnych instrumentach z rozmaitych kultur świata. W 2022 roku został uhonorowany nagrodą „Super Diament” przez Prezydenta Miasta Wrocławia.
Teatr ZAR w składzie: Jarosław Fret, Davit Baroyan, Ditte Berkeley, Katya Egorova, Kamila Klamut, Orest Sharak, Aleksandra Kugacz-Semerci, Mertcan Semerci
Studio VoiceLAB: Zuzanna Dobrzańska, Aleksandra Kotecka, Marta Łowejko, Bartek Mikuła, Paulina Oczepa, Tomasz Wierzbowski, Małgorzata Wrzosek, Robert Zbela, Klaudia Ziemkiewicz
Z gościnnym udziałem: Urszuli Dudziak, Lekso Gremelashvilego, Natalii Polovynki