Żyjemy w czasach podłych
Zacznę wprost, bez owijania w bawełnę: czas na Prawdę. Czas na wypicie cykuty.
Zanim dokonał tego jeden z najpotężniejszych umysłów w historii – Sokrates, pozostawił potomnym przekonanie o konieczności wydobywania z każdego istnienia prawdy przekonań i prawdy woli: żądał życia w pełni i troski o indywidualną duszę, która jest esencją człowieka. Żądał samopoznania, refleksji i obserwacji swoich wyborów, przejrzenia się na wskroś w Życiu.
Czy istnienie w pełni jest jednak w ogóle możliwe?
I co oznaczać miałaby pełnia?
Żyjemy w świecie zasypanym, zasłoniętym informacjami: trudno już oddzielić białe od czarnego, gdy wszystko jest na wyciągnięcie ręki, w zasięgu jednego kliknięcia. Wrośnięta w nas nieostrożność miesza mak i pszenicę w świecie bez dialogu, w świecie bezludzkim, pełnym wirtualnych, a więc nieuchwytnych linii podziału.
To świat, w którym religią jest mieć, nie wychodząc nawet z domu.
To takie proste… Wystarczy jedno kliknięcie!
I znów: kliknięcie!
Stajemy się serią kliknięć!
Religią jest być, nie wychodząc z… (pojęcie domu nie ma już żadnego sensu).
Stajemy się uzależnionymi, uwięzionymi w czasie, dryfującymi ciałami.
Światem na zewnątrz rządzą głowy i animowane, wypełnione bełkotem usta. Z ich środka wypływa czarny jad, sadza i smolna woń zatruwająca innych.
Gdzie zatem może zamieszkać uważność, samopoznanie, prawda?
Ukojenie niosą dwa pojęcia zawarte w dwóch czułych słowach, które – choć odległe od siebie – pozostają połączone. Pierwsze to sanskryckie smriti (स्मृति ), które oznacza „pamięć” lub „to, co zapamiętane” (nie, to nie z tego słowa pochodzi prasłowiański wyraz sъmьrtь – śmierć). W kontekście duchowym może oznaczać „boską pamięć” albo to – co bardziej do mnie przemawia – „pamięć naszej duchowej natury”. Drugie słowo to japoński wyraz nagomi (和み), odnoszący się do sztuki harmonii i spokoju.
Czy w czasach podłych, w świecie podłym, w którym żyjemy, jak na statku bez kapitana, z którego dawno odeszła już ze wstydu mądrość, możemy doświadczać harmonii i spokoju? Czy smriti (pamięć) pozwoli nam sprawić, aby myśli – a zatem i ciało – zostały otoczone przepływającymi na niebie obłokami?
Kiedy byłam dzieckiem, czułam, że jestem. Bez wahania.
Świat był wtedy prostszy: biel i czerń trwały obok siebie. Często przesiadywałam w oknie i wodziłam wzrokiem po niebie. Patrzyłam na przepływającą po nim biel, przyjmującą postać chmur – były niewinnością, czystością. Były początkiem. Czułam spokój.
Po drugiej stronie – tam, gdzie zaczynał się zmrok – stało napięcie, a obok niego czerń, obleczona w brak światła. Najciemniejsza substancja na Ziemi to smoła i sadza w umysłach liderów świata.
W mojej głowie brzmi głos Martyna Jacquesa, założyciela grupy The Tiger Lillies, i jego „Life Is Mean”. Muzyka ratuje moją duszę. Niesie kojącą biel. Wracam do koncepcji nagomi, w której kolor czarny – kuro (黒,) – jest symbolem szlachetności, wieku i doświadczenia niezbędnymi dla harmonii.
W przestrzeni bez światła, w mroku i głębinach, Ziemia również daje życie. Tam są tegoroczne „Szczeliny”.
Kuratorka
Monika Wachowicz
Performans Sakar Sleman (Irak) – WYDARZENIE ODWOŁANE!
W ramach projektu Szczeliny
czw. 5.03.2026, 17:00
Czytanie performatywne tekstu Aliny Sarnackiej, w reżyserii Aliny Kostiukovej, w wykonaniu Anastasii Ivasovej, Aliny Kostiukovej, Rimmy Tyshkevych i Lolity Zhuravlovej (Ukraina)
W ramach projektu Szczeliny
czw. 5.03.2026, 18:00
Spektakl Studia WACHOWICZ/FRET (Polska)
W ramach projektu Szczeliny
czw. 5.03.2026, 19:00
pt. 6.03.2026, 20:00
Przedpremierowy pokaz spektaklu tanecznego w reżyserii Anny Gancarz (Polska)
W ramach projektu Szczeliny
pt. 6.03.2026, 18:00
Spektakl Teatru A Part (Polska)
W ramach projektu Szczeliny
pt. 6.03.2026, 19:00
Premierowy pokaz performansu/instalacji Agaty di Masternak (Polska)
W ramach projektu Szczeliny
sob. 7.03.2026, 11:00
Czytanie performatywne tekstu Rity Jankowskiej, w reżyserii Autorki, w wykonaniu Społecznego Chóru Czytającego (Polska)
W ramach projektu Szczeliny
sob. 7.03.2026, 17:00
Spektakl tańca butō Alessandry Cristiani (Włochy)
W ramach projektu Szczeliny
sob. 7.03.2026, 18:30
Solo według choreografii Marie Chouinard, w interpretacji Carol Prieur (Kanada)
W ramach projektu Szczeliny
sob.–niedz. 7–8.03.2026, 20:00
Spektakl Karoliny Kraczkowskiej (Polska)
W ramach projektu Szczeliny
niedz. 8.03.2026, 17:00
Performans Leny Czerniawskiej i Wojtka Grabałowskiego (Polska)
niedz. 8.03.2026, 18:15
Performans Aurory Lubos (Polska)
W ramach projektu Szczeliny
niedz. 8.03.2026, 19:00
Wystawa biżuterii konceptualnej Dominiki Kuźniar
W ramach projektu Szczeliny
śr.-czw. 25–26.02.2026
Monika Wachowicz jest aktorką, performerką i pedagożką. Ukończyła filozofię na Wydziale Nauk Społecznych na Uniwersytecie Śląskim. W 2021 roku powołała z Jarosławem Fretem Studio Wachowicz/Fret. Wykładowczyni we wrocławskiej filii Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego. Kuratorka projektów realizowanych w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu: „Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych” oraz „Ponaduczelniany Przegląd Performansu (PPP)”. Od 2004 roku związana z Teatrem A Part w Katowicach, którego dyrektorem i reżyserem jest Marcin Herich. W ramach działalności w Teatrze A PART współpracowała jako aktorka z Gliwickim Teatrem Muzycznym i Teatrem Lalek Banialuka w Bielsku-Białej (przedstawienie „Tsunami”), teatrem Cantabile 2 w Vordingborg w Danii i Theaterlabor Bielefeld w Niemczech (spektakle „Labirynt Wenus”, „Haiku”,„Kunstlerspiele” oraz „W dżungli historii. Variete”), Teatrem Amareya (spektakl „CZTERY”) oraz przy spektaklu „The Last Days of Mankind”/„Ostatnie dni ludzkości”, który był realizowany w koprodukcji z Theaterlabor Bielefeld i Leith Theatre ze Szkocji. Prowadzi Studio Aktorskie, działające przy Teatrze A Part, a ponadto koordynuje odbywający się w Katowicach Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych A Part. Współpracowała również z Teatrem Biuro Podróży oraz duńskim reżyserem Nullo Facchini. W 2023 była nominowana do nagrody Klepsydra dla najlepszej aktorki w kategorii przedstawień solowych na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Saint Muse w Ułan Bator w Mongolii, organizowanym przez mongolski oddział International Theatre Institute. W 2024 otrzymała nagrodę The Scotsman Fringe First i nominację do The Brighton Fringe Excellence Award at Edinburgh Fringe Festival za performans/instalację „T H E B O R D E R / G R A N I C A”.
Od 2019 jest Prezeską Fundacji „Sztuka dla Życia”im. Marty Paradeckiej. Prowadzi Studio Ciała i Emocji w Katowicach, w którym tworzy i produkuje autorskie projekty.
Więcej informacji: www.wachowicz.studio
czw.–niedz. 5–8.03.2026
Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych 2026
Karnet na wszystkie wydarzenia: 190 PLN
www.bilety.grotowski-institute.pl
UWAGA! Karnet uprawnia do obejrzenia wszystkich wydarzeń odbywających się w ramach projektu, w tym „Materiałów do Pokojówek” wyłącznie w dniu 6.03.2026 (piątek) oraz „Étude no 1″ wyłącznie w dniu 7.03.2026 (sobota)
godz. 17:00 | Rynek, zbiórka o godz. 16:50 w Przejściu Żelaźniczym
Live
Performans Sakar Sleman (Irak)
Czas trwania: 30 minut
Wydarzenie odwołane
godz. 18:00 | Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
Inwazja
Czytanie performatywne tekstu Aliny Sarnackiej, w reżyserii Aliny Kostiukovej, w wykonaniu Anastasii Ivasovej, Aliny Kostiukovej, Rimmy Tyshkevych i Lolity Zhuravlovej (Ukraina)
Z tłumaczeniem na PJM, tłumaczenie: Elżbieta Resler
Z pętlą indukcyjną
Czas trwania: 30 minut
Bilety:
16+
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: przemoc psychiczna, wojna, dyskryminacja ze względu na płeć i wykonywany zawód, wulgaryzmy, głośna muzyka, światło stroboskopowe
godz. 19:00 | Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
Materiały do Pokojówek
Spektakl Studia WACHOWICZ/FRET (Polska)
Czas trwania: 75 minut
Bilety:
16+
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: przemoc, wulgaryzmy, nagość, światło stroboskopowe, odpalanie rac, głośne dźwięki
godz. 18:00 | Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
Nakba
Przedpremierowy pokaz spektaklu tanecznego w reżyserii Anny Gancarz (Polska)
Wydarzenie odbywa się w budynku dostępnym w obszarze poruszania się
Czas trwania: 45 minut
Bilety:
+16
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: przemoc, wojna, ludobójstwo
godz. 19:00 | Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
Obłok Oorta
Spektakl Teatru A Part (Polska)
Czas trwania: 45 minut
Bilety:
16+
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: nagość, światło stroboskopowe, głośna muzyka
godz. 20:00 | Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
Materiały do Pokojówek
Spektakl Studia WACHOWICZ/FRET (Polska)
Czas trwania: 75 minut
Bilety:
16+
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: przemoc, wulgaryzmy, nagość, światło stroboskopowe, odpalanie rac, głośne dźwięki
godz. 11:00 | Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
7 szwów / 7 stitches
Premierowy pokaz performansu/instalacji Agaty di Masternak (Polska)
Czas trwania: 5 godzin
Wydarzenie ma charakter otwarty – można uczestniczyć w nim w dowolnie wybranym przez siebie przedziale czasowym
Wstęp wolny
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: choroba, przemoc psychiczna, wulgaryzmy, zapach akrylu i farb do malowania
godz. 17:00 | Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
Sąsiedzi. Czytania na czas samotności
Czytanie performatywne tekstu Rity Jankowskiej, w reżyserii Autorki, w wykonaniu Społecznego Chóru Czytającego (Polska) (Polska)
Z tłumaczeniem na PJM, tłumaczenie: Agata Mazieńczuk, Elżbieta Resler
Z pętlą indukcyjną
Zapewniamy dostęp alternatywny w obszarze poruszania się: przy użyciu bocznego wejścia i windy. Osoby, które będą chciały skorzystać z tej możliwości, prosimy o wcześniejszy kontakt z koordynatorką dostępności, Magdaleną Mądrą: e-mail m.madra@grotowski-institute.pl, tel. 693 927 324
Czas trwania: 45 minut
Bilety:
16+
godz. 18:30 | Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
Corpus Delicti
Spektakl tańca butō Alessandry Cristiani (Włochy)
Czas trwania: 60 minut
Bilety:
18+
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: nagość
godz. 20:00 | Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
COMPAGNIE MARIE CHOUINARD
Étude no 1
Solo według choreografii Marie Chouinard, w interpretacji Carol Prieur (Kanada)
Wydarzenie odbywa się w budynku dostępnym w obszarze poruszania się
Czas trwania: 40 minut
Bilety:
Bilet Nasz Wrocław:
godz. 17:00 | Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
Sublime
Spektakl Karoliny Kraczkowskiej (Polska)
Z pętlą indukcyjną
Zapewniamy dostęp alternatywny w obszarze poruszania się: przy użyciu bocznego wejścia i windy. Osoby, które będą chciały skorzystać z tej możliwości, prosimy o wcześniejszy kontakt z koordynatorką dostępności, Magdaleną Mądrą: e-mail m.madra@grotowski-institute.pl, tel. 693 927 324
Czas trwania: ok. 45 minut
Bilety:
16+
godz. 18:15 | Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego
DIALOGI MIŁOŚCI – pamięć pozorna
Performans Leny Czerniawskiej i Wojtka Grabałowskiego (Polska)
Czas trwania: 30 minut
Wstęp wolny
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: przemoc
godz. 19:00 | Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
Chaos
Performans Aurory Lubos (Polska)
Czas trwania: 45 minut
Bilety:
16+
Treści wrażliwe i bodźce sensoryczne: konflikty, przemoc, trauma
godz. 20:00 | Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
COMPAGNIE MARIE CHOUINARD
Étude no 1
Solo według choreografii Marie Chouinard, w interpretacji Carol Prieur (Kanada)
Czas trwania: 40 minut
Bilety:
Bilet Nasz Wrocław:
Wydarzenie towarzyszące
Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego (pl. Wolności 7A)
Prawo lustra
Wystawa biżuterii konceptualnej Dominiki Kuźniar
Czas trwania wystawy: 21.01–8.03.2026
Oprowadzania autorskie w ramach projektu „Szczeliny”: śr.-czw. 25-26.02.2026, 16:15
Wstęp wolny, obowiązują zapisy
Bilety online na poszczególne wydarzenia w ramach przeglądu Szczeliny są dostępne na stronie:
www.bilety.grotowski-institute.pl
Karnet
UWAGA! Karnet uprawnia do obejrzenia wszystkich wydarzeń odbywających się w ramach projektu, w tym „Materiałów do Pokojówek” wyłącznie w dniu 6.03.2026 (piątek) oraz „Étude no 1″ wyłącznie w dniu 7.03.2026 (sobota)
Patronaty medialne:
TVP Kultura | TVP3/TVP Info | Radio Wrocław Kultura/Radio RAM
e-teatr.pl | Didaskalia. Gazeta Teatralna | Teatr dla Wszystkich | teatralnie.pl
Notatnik Teatralny | Magazyn Szum | Miej Miejsce | Artpapier | Pismo Artystyczne Format
dlastudenta.pl | ZRYW